حرفی 

        حدیثی

                    قصه ای

                                  شعری؟؟؟؟

اشکی برای ریختن داری؟

                                 یا اتفاقی دور از اکنون

من سجده ام کوتاهتر از پیش

                         تو سجده ات تا صد قیامت دور

                                                        من مانده ام رنجور. اما تو

                                                                               تا بی نهایت مانده ای مهجور

سلام دوستان عزیز

فقط اومدم معذرت خواهی کنم بابت تمام محبت هایی که بدون جواب موند. بابت به روز نشدن و بابت جواب ندادن ها . راستش اولین باری که فهمیدم یتیم شدم کمرم شکست. یتیم شدن حس خوبی نیست حتی در سن و سال بالا هم زانوهای آدم می لرزه و ...

ببخشید اگر چند وقتی نبودم و نخواهم بود. پیام های شما را خواهم خواند و در آینده جواب خواهم داد. انشاءالله

آوردن علت يك كار يا حادثه است. با آنكه حسن تعليل واقعي، عملي و عقلي نيست، ولي مخاطب آن را به علت زيبايي قبول مي كند.

نمونه :

هنگام سپيده دم خروس سحري

داني ز چه رو همي كند نوحه گري

يعني كه نمودند در آيينه ي صبح

از عمر شبي گذشت و تو بي خبري

خيام

نمونه

باران همه بر جاي عرق مي چكد از ابر

پيداست كه از روي لطيف تو حيا كرد

سنايي

نمونه

رسم بد عهدي ايام چو ديد ابر بهار

گريه اش بر سمن و سنبل و نسرين آمد

حافظ

نكته:

همانگونه كه در نمونه آخر مي بينيد، دو نمونه صنعت ادبي شامل حسن تعليل و مراعات النظير در يك بيت به كار رفته است.

کلامی است که ضرب المثلی را در بر دارد و یا خود یک ضرب المثل است.

نمونه ها :

از مکافات عمل قافل مشو

گندم از گندم بروید، جو ز جو

مولوی

بر سماع راست هر تن چیر نیست

طعمه ی هر مرغکی انجیر نیست

مولوی

تو نیکی می کن و در دجله انداز

که ایزد در بیابانت دهد باز

سعدی

از حادثه لرزند به خود، قصر نشینان

ما خانه به دوشان غم سیلاب نداریم

صائب

احمق بُود که عرض کند فضل پیش تو

خرما به بصره بردن، باشد ز احمقی

(نا مشخص)

غم عشق آمد و غمهای دگر پاک ببرد

سوزنی باید کز پای برآرد خاری

سعدی

هر  گَه که دل به عشق دهی، خوش دمی بود

در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست

حافظ

آدمی پیر چو شد حرص جوان می گردد

خواب در وقت سحرگاه گران می گردد

صائب

لقمه افتد ز دهان چون نبود قسمت کس

روزیِ اره نگر کز بن دندان ریزد

واعظ قزوینی

اظهار عجز پیش ستم پیشگان خطاست

اشک کباب موجب طغیان آتش است

واعظ قزوینی

ادعای وجود صفتی در کسی یا چیزی به طوری که آن صفت آن قدر در وجود آن نباشد یا غیر ممکن باشد و آن شخص یا چیز آن قدر قدرت و توانایی آن صفت را نداشته باشد.

نمونه اول :

بگزار تا بگریم چون ابر در بهاران

کز سنگ ناله خیزد، روز وداع یاران

سعدی

 در اینجا در مصرع اول در مثل ابر گریه کردن و در مصرع دوم در ناله کردن سنگ اغراق شده است.

نمونه دوم :

 گر برگ گل سرخ کنی پیرهنش را

از نازکی آزار رساند بدنش را

سعدی

نمونه سوم :

مشنو ای دوست که غیر از تو مرا یاری هست

یا شب و روز به جز فکر توام کاری هست

سعدی

آوردن چند واژه در بخشی از کلام که توضیح آنها در بخش دیگر آمده است.

در اینجا لف کلمه ی اول و نشر توضیح ان است.

نمونه :

چون آینه است و ترازو، خموش و گویا یار

ز من رمیده که او خوی گفتگو دارد

مولوی

 توضیح :

در بیت بالا

آینه لف اول

ترازو لف دوم

خموش نشر اول

گویا نشر دوم می باشد. (آینه خموش است ـ ترازو گویا است)

نمونه :

از عفو و خشم تو دو نمونه است، روز و شب

وز مهر و کین تو دو نمونه است شهد و سم

انوری

در بین بالا دو مورد لف در مصراع اول هر کدام دارای دو مورد نشر می باشند

نمونه :

به روز نبرد، آن یل ارجمند

به شمشیر و خنجر به گرز و کمند

برید و درید و شکست و ببست

یلان را سر و سینه و پا و دست

فردوسی

در بین بالا دو مورد لف در بیت اول هر کدام دارای دو مورد نشر در بیت دوم می باشند

ایهام تناسب هم دارای دو معنی است، ولی نسبت به کار برد آن در جمله یک معنی آن کلمه ی ایهام مورد نظر واقع می شود و معنی دیگر به دلیل اینکه در جمله به کار برده شده محدود تر می شود و مورد نظر نخواهد بود.

نمونه :

هنر بیاور  و زبان آوری مکن سعدی

چه حاجت است که گوید شکر که شیرینم

در این بیت شیرین به معنی مزه ی شیرین و نام معشوقه ی فرهاد است ولی واضح است که منظور سعدی در اینجا شیرینی مزه شکر است.

نمونه :

گر هزار است بلبل این باغ

همه را نغمه و ترانه یکی است

صائب

آوردن واژه ای با حداقل دو معنی که یکی نزدیک به ذهن و دیگری دور از ذهن باشد.

نمونه :

خانه زندان است و تنهایی ضلال

هرکه چون سعدی، گلستانیش نیست

سعدی

دراین بین گلستانیش دارای دو معنی می باشد . اول به معنی کتاب گلستان سعدی و دوم به معنی باغ و بوستان

نمونه :

ما در پیاله عکس رخ یار دیده ایم

ای بی خبر ز لذت شرب مدام ما

حافظ

در این بیت یار از یک سو به معنی خداوند و از سوی دیگر به معنی یار زمینی است.

نمونه :

بی مهر رخت، روز مرا نور نمانده است

وز عمر مرا جز شب دیجور نمانده است.

حافظ

در این بیت مهر از یک سو به معنی خورشید و از سوی دیگر به معنی محبت است.

تضاد سه قسم دارد

اول : تضاد معمولی

دوم : تضاد تناقض

سوم : تضاد حسامیزی

 اول : تضاد معمولی

آوردن دو لغت با معانی مختلف برای روشنگری، زیبایی و لطافت

نمونه :

شادی ندارد ان که ندارد به دل غمی

آن را که نیست عالم غم نیست آدمی

استاد همایی

نمونه :

از تهی سرشار، جویبار لحظه ها جاری است،

چون سبوی تشنه کاندر خواب بیند آب و اندر آب بیند سنگ

دوستان و دشمنان را می شناسم من، زندگی را دوست می دارم، مرگ را دشمن          

اخوان ثالث

نمونه :

چه دیر عهد بسته ای، چه زود هم گسسته ای

تو رفته ای ، ز رفتنت دل مرا شکسته ای

هاجر کریمیان (شاعره ی جوان ـ اصفهان)

نمونه : تمرین : چهار تضاد در بیت زیر را مشخص نمائید.

روز از وصال هجر تو در آبم بٌود مقام

شب از فراق وصل در آتش کنم مقیل

مسعود سعد سلمان

 دوم : تضاد تناقض (Paradox)

در این نمونه یک کلمه باعث نقض و رد کلمه دیگر می شود

نمونه :

هرگز وجود حاضر غایب شنیده ای

من در میان جمع و دلم جای دیگر است

سعدی

نمونه :

مثال عشق پیدایی و پنهان

ندیدم همچو تو پیدا و پنهان

مولوی

نمونه :

دولت فقر، خدایا به من ارزانی دار

کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است

حافظ

 توضیح : دولت در این بیت به معنی ثروت است

نمونه :

چنین نقل دارم ز مردان راه

فقیران منعم، گدایان شاه

سعدی

 سوم : تضاد حسامیزی

آمیختن دو یا چند حس مثل شنوایی، بینایی، بویایی و لامسه را با هم حسامیزی گویند که استاد شفیعی کدکنی برای این صنعت انتخاب کرده است.

نمونه :

بوی بهبود ز اوضاع جهان می شنوم

شادی آورد گل و باد صبا شاد آمد

حافظ

نمونه :

حرفهایم مثل یک تکه چمن روشن بود

سهراب سپهری

نمونه :

از این شعر تر شیرین، ز شاهنشه عجب دارم

که سر تا پای حافظ را چرا در زر نمی گیرد

حافظ

نمونه :

مثل این است که شب نمناک است

                        دیگران را هم غم، هست به دل

                                                   غم من لیک

                                                                  غمی غمناک است

سهراب

نمونه :

از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر

یادگاری که در این گنبد دوار بماند

حافظ

آوردن آیه، حدیث، مصراع یا بیتی از شاعری دیگر را تضمین گویند و نشان دهنده آگاهی شاعر از موضوعات مختلف است.

نمونه

چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری سرشت

شیوه ی جنات و تجری تحتها النهار داشت

حافظ

تضمین از قرآن

نمونه :

خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم

کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی

حافظ

تضمین از شعر بوی جوی مولیان

نمونه :

زینهار! از قرین بد زینهار

وقنا ربنا عذاب النار

سعدی

تضمین از قران

نمونه :

بیستون کندن فرهاد نه کاری است شگفت

شور شیرین به سر هرکه فتد کوهکن است

همای شیرازی

تضمین از داستان شیرین و فرهاد